Néo cành, treo trái sầu riêng chống rụng mùa mưa gió

Mưa đầu mùa ở Tây Nguyên hiếm khi đến một mình. Mưa thường kèm gió giật, đúng lúc vườn sầu riêng đang nuôi trái nặng 3-4 kg. Mỗi cú lắc mạnh là vài trái nằm dưới gốc, kèm theo những vết nứt cuống chưa thấy ngay nhưng sẽ rụng vài ngày sau. Mất một trái non là mất cả công bón, công tỉa, công canh nước từ lúc xổ nhụy.

Néo cành và treo trái là phần việc rẻ nhất trong cả chu kỳ nuôi trái. Làm trễ hoặc buộc sai điểm thì gần như không còn tác dụng.

Trái rụng, cành gãy: hiểu đúng nguyên nhân trước khi buộc dây

Nhà vườn hay gộp chung mọi hiện tượng rụng trái thành một việc. Thực tế có ba nhóm nguyên nhân, và chỉ một nhóm xử lý được bằng dây và cọc.

• Rụng sinh lý và rụng do dinh dưỡng. Theo tài liệu kỹ thuật của Viện Eakmat, trái non rụng nhiều khi cây gặp nắng nóng kéo dài trên 30 độ rồi gặp mưa đột ngột, khi thiếu canxi, bo, kẽm, hoặc khi mưa lớn làm cây đi cơi đọt. Nhóm này thuộc về phân và nước, không phải dây buộc.
• Rụng do sâu bệnh. Rệp sáp, bọ trĩ, nhện đỏ, sâu đục trái làm cuống yếu và trái bị loại dần.
• Rụng và gãy do lực cơ học. Gió lắc tán, cành mang quá nhiều trái bị uốn quá giới hạn, trái va vào nhau trầy vỏ rồi nhiễm nấm, cuống nứt vì chịu lực lệch. Đây là nhóm duy nhất mà néo cành, chống cọc và treo trái giải quyết được.

Gia cố không thay thế được chăm bón. Nó chỉ giữ lại phần trái mà cây đã nuôi được.

Tỉa trái trước, néo cành sau

Néo một cành đang cõng hai mươi trái là chống đỡ cho một cái sai. Tỉa trái phải đi trước, vì tải trọng giảm thì lực tác động lên cành và lên cuống cũng giảm theo.

Tài liệu kỹ thuật phổ biến chia việc tỉa thành ba lần theo tuổi trái, tính từ lúc xổ nhụy hoàn toàn.

Vị trí trái cũng quyết định độ an toàn. Trái nên nằm trên cành chính, cách thân khoảng 0,5-1 m. Trái sát thân dễ bị nấm do ẩm, trái ở đầu cành ngọn tạo đòn tay dài khiến cành dễ gãy khi gió.

Néo cành và chống cọc: ba hướng, đúng điểm

Chi cục Phát triển nông nghiệp tỉnh Lâm Đồng khuyến cáo nhà vườn chằng néo thân cây và các cành lớn theo ba hướng để hạn chế đổ ngã, nêu rõ sầu riêng và bơ là hai cây cần làm. Ba hướng chia lực đều, cây không bị kéo lệch về một phía khi gió đổi chiều.

Cách làm ngoài vườn hiện có hai kiểu, thường dùng song song:

1. Chống cọc đỡ cành. Dùng cọc tre hoặc cọc gỗ, một đầu cắm chắc xuống đất, đầu còn lại đỡ vào cành mang nhiều trái và được cố định bằng dây. Cách này đỡ lực thẳng đứng, phù hợp với cành thấp và cành ngang.
2. Néo cành vào thân hoặc vào cành khung. Dùng dây kéo cành mang trái về phía thân, theo hướng ngược với chiều cành đang bị uốn. Cách này chống lắc, phù hợp với cành cao mà cọc không tới.

Mấy lỗi thường gặp khi làm nhanh cho xong:

• Buộc dây trực tiếp vào vỏ cành mà không lót. Vỏ sầu riêng mỏng, dây siết vào mùa mưa gây trầy rồi nứt, mở đường cho nấm.
• Buộc quá căng. Cành cần biên độ lắc nhẹ, néo cứng tuyệt đối thì điểm buộc trở thành điểm gãy.
• Đặt cọc chạm vào trái. Cọc cọ vỏ trái suốt mùa mưa làm trái mất mã, trái xuất khẩu bị loại vì lý do này.
• Néo sau khi mưa đã về. Nên hoàn thành trước khi mùa mưa bắt đầu, và chọn ngày trời khô để làm.

Cùng với néo, nên cắt bỏ phần ngọn để hạn chế chiều cao thân chính, giảm lực cản khi gió mạnh. Quy trình chăm sóc sầu riêng khuyến nghị giữ cây ở khoảng 5-6 m, mức này cũng an toàn hơn trong gió.

Treo trái: trái nào cần và buộc thế nào

Không phải trái nào cũng cần treo. Treo dành cho trái đã lớn, nằm ở vị trí bất lợi, hoặc trái mà cuống phải chịu lực lệch.

• Trái lớn ở đoạn cành vươn xa thân.
• Trái nằm ở mặt tán hứng gió chính.
• Trái treo đơn lẻ trên cành nhỏ, không có trái khác cân lực.

Cách buộc theo kinh nghiệm nhà vườn Gia Lai: dùng dây nilon hoặc dây mềm cố định trái lên cành khung phía trên, để giảm áp lực lên cuống và hạn chế rung lắc khi gió mạnh. Dây vòng qua cuống hoặc qua đai đỡ dưới trái, không siết vào vỏ. Trái quá nặng thì dùng rọ hoặc túi đỡ, lực phân bố đều hơn. Trái nằm sát nhau thì chèn xốp vào giữa.

Trái được giữ ổn định thì vỏ ít trầy, tỷ lệ đạt hàng xuất khẩu cao hơn. Việc này ăn khớp với bao trái, nên có thể xem thêm bao trái sầu riêng: khi nào nên bao và chọn loại bao nào để làm hai việc trong cùng một lượt lên cây.

Vật tư cần chuẩn bị trước mùa mưa

Gia cố tốn công và tốn người. Vườn vài trăm cây thường phải thuê thêm nhân công để làm kịp trước đợt mưa lớn, nên vật tư cần có sẵn từ trước.

Nam Minh Group cung ứng dây và lưới treo trái, túi bao trái, thùng và túi đóng gói xuất khẩu cho vườn sầu riêng, nhận đặt theo quy cách. Hàng xuất từ xưởng Đức Hoà, Tây Ninh và kho 56 Thế Lữ, Pleiku, Gia Lai. Nhà vườn xem thêm giải pháp cho vườn sầu riêng hoặc danh mục sản phẩm, hoặc gọi 0911.803.803 để trao đổi quy cách.

Câu hỏi thường gặp

Nên néo cành sầu riêng vào thời điểm nào?

Nên hoàn thành trước khi mùa mưa bắt đầu, khi cây đã qua tỉa trái lần hai và xác định được cành nào cõng nhiều trái. Chọn ngày trời khô để cắm cọc và buộc dây, vì đất ướt thì cọc không giữ chắc.

Treo trái có làm trái chậm lớn hay méo không?

Trái không chậm lớn vì được treo. Trái méo hoặc mất mã thường do dây siết vào vỏ, cọc cọ vào trái, hoặc hai trái va đập. Lót mềm ở điểm tiếp xúc và chèn xốp sẽ tránh được.

Vườn nhỏ vài chục cây có cần néo chống không?

Có. Cành mang trái 3-4 kg vẫn chịu lực lớn khi gió giật, bất kể vườn lớn hay nhỏ. Vườn 50 cây làm xong trong vài ngày, chi phí dây cọc thấp hơn nhiều giá trị số trái giữ lại được.

Kết luận

Néo cành và treo trái là việc cơ học, làm đúng thì hiệu quả thấy ngay sau cơn gió đầu mùa. Trình tự nên theo đúng ba bước: tỉa trái để giảm tải, néo cành và chống cọc theo ba hướng để chống đổ gãy, rồi treo những trái ở vị trí bất lợi. Mỗi bước đều rẻ, nhưng bỏ bước đầu thì hai bước sau mất phần lớn tác dụng.

Chuẩn bị dây, cọc, lưới đỡ và túi bao trái từ trước khi mưa về, kiểm tra mương thoát nước, cắt bớt ngọn và cành yếu. Còn lại là thăm vườn thường xuyên, vì dây buộc cần nới theo tốc độ lớn của trái.